Kiedy postawić przecinek przed „ale”? Interpunkcja w praktyce

Dzisiaj rzucamy trochę światła na to, kiedy postawić przecinek przed „ale”. Mimo że zazwyczaj pamiętamy o tym, aby postawić przecinek przed spójnikiem „ale”, warto wiedzieć z jakich zasad wynika ta konieczność. Wyjaśniamy, kiedy postawić przecinek przed „ale”.

Kiedy postawić przecinek przed „ale”?

„Ale” to spójnik współrzędny, a więc łączący zdania nie określające się wzajemnie. Przecinkiem oddzielamy zdania złożone współrzędnie połączone spójnikami przeciwstawnymi, do których zaliczamy również „ale”.

Przecinek przed „ale” postawimy, więc w zdaniu: Człowiek kształtuje się co dzień, ale określa w sytuacjach kryzysowych.

Przecinek przed „ale” postawimy, więc w zdaniu: Było mi przykro, ale mówiłem dalej.

Przecinek przed „ale” postawimy, więc w zdaniu: Była zmęczona, ale biegła coraz szybciej.

Przecinek przed „ale” postawimy, więc w zdaniu: Pierre wyemigrował z Francji do Brazylii, ale spotkał tam wielu swoich krajan.

Przecinek przed „ale” postawimy, więc w zdaniu: Miała już rozpłakać się w niebogłosy, ale opamiętała się w porę.

Przecinek przed „ale” postawimy, więc w zdaniu: Wypieramy kolonialną koncepcję polskiej przeszłości, ponieważ zakłada ona podział nie tylko na uzależniających i uzależnionych, ale również na wyżej rozwiniętych cywilizacyjnie i zacofanych.*

Postawić przecinek przed „ale” należy również, kiedy pełni ono rolę spójnika przeciwstawnego w zdaniu pojedynczym.

Przecinek przed „ale” postawimy, więc w zdaniu: Była już zdrowa, ale jeszcze słaba.*

Przecinek przed „ale” postawimy, więc w zdaniu: Nie chodził cicho, ale głośno.

Przecinek przed „ale” postawimy, więc w zdaniu: Nie przyszedł na czas, ale za późno.

Przecinek przed „ale” postawimy, więc w zdaniu: Była wesoła, ale na pokaz.

Stawiamy przecinek przed „ale” również wtedy, kiedy stanowi ono część składową wykrzyknienia.

Przecinek przed „ale” postawimy, więc w zdaniu: Nauczyciel opowiadał o kamieniach. Mówię ci, ale nuda!

Przecinek przed „ale” postawimy, więc w zdaniu: Nie wierzę w to, ale heca!

Stawiamy przecinek przed „ale”, kiedy zostaje powtórzone w zdaniu.

Przecinek przed „ale” postawimy, więc w zdaniu: Kup sok, ale pamiętaj, że pomarańczowy, ale z czerwonych pomarańczy.

Przecinek przed „ale” postawimy, więc w zdaniu: Wiem, że jesteś dorosły, ale bądź ostrożny, ale to bardzo ostrożny.

Jak widzicie przecinek przed „ale” stawiamy praktycznie zawsze. Jest jednak jeden wyjątek…

Kiedy nie stawiać przecinka przed „ale”?

Przecinka przed „ale” nie postawimy w przypadku, kiedy nie używamy „ale” w funkcji spójnika lub części wykrzyknienia, ale jako osobny wyraz w zdaniu. „Ale” przyjmuje wtedy znaczenie zastrzeżenie, ograniczenie, wykluczenie, pewną wadę.**

Przecinek przed „ale” nie pojawi się w zdaniu: Nie chcę słyszeć żadnych ale.

Przecinek przed „ale” nie pojawi się w zdaniu: Zawsze musisz mieć jakieś ale.

Oczywiście nie stawiamy przecinka przed „ale”, kiedy rozpoczyna ono zdanie, chociaż zdania od „ale” zaczynać nie powinniśmy.

Słownik ortograficzny języka polskiego, red. M. Szymczak,  Warszawa 1976.

** Mały słownik języka polskiego, red. S. Skorupka, H. Auderska, Z. Łempicka, Warszawaz 1968.